Week 2: Ideeën voor herontwerp

1      Sterke punten

Ontwikkelingsgericht onderwijs gaat uit van de ontwikkelingsfase waarin het kind zich bevindt. Door het kind tijdens zijn spel, aan te spreken in zijn naaste zone van ontwikkeling komt het kind tot leren. Het lesaanbod volgt als het ware het kind in plaats van dat het kind het lesaanbod moet volgen. Hierdoor kan het kind de natuurlijke weg van zijn ontwikkeling volgen waardoor er sprake is van een brede persoonsontwikkeling. Doordat wordt aangesloten bij de belevingswereld en de ontwikkelingsfase van het kind, is het kind optimaal gemotiveerd. Door middel van feedback en scaffolding wordt het kind van de zone van huidige ontwikkeling naar de zone van naaste ontwikkeling begeleid. Hiermee voldoet OGO aan 3 van de vier factoren van het model van lesgeven (Ros, 2010): de kracht van feedback, de kracht van motivatie en aansluiten bij de leerling c.q. wat heeft de leerling nodig om de volgende stap te kunnen maken

2    Ontwikkelpunten   

De vierde factor van het model van lesgeven is: ‘aansluiten aan de kerndoelen en leerlijnen’ . Met betrekking tot de leerlijn lezen en schrijven voldoet OGO hier slechts gedeeltelijk aan.

Kijken we naar de referentieniveaus zoals opgesteld door het SLO dan vinden we veel onderdelen terug. Wat echter ontbreekt is het fonemisch bewustzijn en alfabetisch principe (met uitzondering van onderstaande schuin gedrukte regel).

OGO heeft een ontwikkelingslijn van lezen in spelactiviteiten tot en met lezen zelf. Hier  wordt één doel aangegeven gericht op het fonemisch bewustzijn, nl.:

 ‘ Klanken onderscheiden in woorden die gebruikt worden’ .

De ontwikkelingslijn van auditieve analyse tot auditief taalbegrip (Van Wijk, 2010) ontbreekt hiermee.

Het punt van ontwikkeling in mijn ontwerp richt zich daarom op de aansluiting bij de leerlijn lezen van b.s. De Meule en de tussendoelen voor groep 1 en 2 van kerndoel 11

3     Sterkte/zwakte visualisatie (figuur) 

Groen --> sterkte, rood --> zwakte

                               

 4         Ideeën voor herontwerp 

Fonologische kennis ontstaat vanuit een natuurlijk proces.  Dit in  tegenstelling tot fonemische kennis. Het is een vaardigheid die door instructie en oefening wordt ontwikkeld (Braams & Bosman, 2000).                                    Taal wordt over het algemeen slechts gezien als een communicatiemiddel en niet als doel op zich (Schaerlaeken, Gillis, 1987). Voor de kinderen zelf ligt dit anders. Zij spelen, experimenteren, onderzoeken en ontdekken taal net zo goed als andere vaardigheden en materialen. Denk maar aan het plezier dat kinderen ervaren bij het zoeken naar onzin woorden, of het voeren van een gesprek in alleen maar klanken. Kinderen zien taal dus niet alleen maar als communicatiemiddel maar ook als spel (Schaerlaeken, Gillis, 1987).                                                                        Totstandkoming van het fonemisch bewustzijn gebeurt in de klas veelal op een schoolse manier. Lesmateriaal en suggesties ter ontwikkeling en oefening bestaan grotendeels uit het geven van lesjes en het maken van werkbladen. Met betrekking tot de auditieve taalontwikkeling is weinig materiaal te vinden dat specifiek voor de kleuter èn zijn natuurlijke manier van leren, is ontworpen. De ongedwongen interactie tussen leerkracht en kind, die ontstaat vanuit het spel en die een krachtige motivator tot leren is, verdwijnt op deze manier (Goorhuis-Brouwer, 2006). Het kind moet zich richten naar de activiteit en het groepsdoel gaat voor. Voor een aantal kleuters, die weinig moeite hebben met de auditieve taalverwerving en die sociaal gezien al zover zijn dat ze hun eigen wensen opzij kunnen zetten en zich met gemak naar het groepsdoel voegen, werkt dit goed. Maar in de praktijk zijn kinderen niet altijd gemotiveerd voor deze taken. Ze doen met weinig enthousiasme of helemaal niet aan deze oefeningen mee. Dit zijn meestal juist de kinderen die moeite hebben met het verwerven van dit taalonderdeel. Zij haken als eerste af bij het volgen van deze lesjes. Hun motivatie om mee te doen aan de lesjes is klein en wordt nog kleiner doordat ze weinig succeservaringen opdoen. Voor een kind voelt de cognitieve beoordeling als een morele beoordeling. Gevolg hiervan is dat de kinderen al op jonge leeftijd faalangstig kunnen worden en nog slechter “presteren” (Goorhuis-Brouwer 2006).   Daarom wil ik een ontwerp maken met betrekking tot de fonemische ontwikkeling, dat binnen de belevingswereld van de kleuter valt en het spel van het kind bevordert (Van Wijk, 2010). Op die manier sluit ik aan bij het  spontane leerproces van de kleuter (Goorhuis-Brouwer, 2006). De kracht van de motivatie, die deze kinderen juist hard nodig hebben om tot optimale leersituaties te komen, wordt bevorderd. Het is passend bij de ontwikkelingsfase van de leerlingen en ik kan in het spel directe feedback geven(Ros, 2010) welke niet als moreel oordeel wordt ervaren.  En tot slot voldoe ik hiermee aan de normen van de tussendoelen voor groep 1 en 2 van kerndoel 11, de referentieniveaus en aan de doorgaande leerlijn m.b.t. lezen binnen mijn school.


Naschrift:
Mijn ontwerp sluit aan bij mijn paper "Spelend leren versus schools leren van kleuters'. Diegene die dit willen lezen kunnen op de volgende link klikken: Paper

  BRONNEN


          CPS, 2010,  Fonemisch bewustzijn en letterkennis in groep 1 en 2,  De Meule Venlo,  28 januari 201
          Braams, T. & Bosman, A.M.T. (2000) Fonologische vaardigheden, geletterdheid en lees- en spellingsinstructie. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 39, 199-211
           Dort-Slijper, van M.K. (1998), Inleiding in de fonologie van het Nederlands en de raakvlakken van fonologie en spelling,  Universiteit van Amsterdam, Instituut voor Neerlandistiek, Leerstoelgroep Nederlandse Taalkunde  
           Goorhuis-Brouwer, S.( 2006),  Schoolrijpheid opnieuw gedefinieerd. Waarom peuters en kleuters nog geen leerlingen zijn. Symposiumbundel Dolgedraaid; mogen peuters nog peuteren en kleuters nog kleuteren., SWP Amsterdam, 46-60
           Goorhuis-Brouwer,S. (2006), Mogen peuters nog peuteren en kleuters nog kleuteren? In: De wereld van het jonge kind, januari 2006, 132-136
           Gordebeke, H. (2010), Paper:Het Spelend Leren versus Schools Leren van Kleuters, Venlo
           http: //www.horeb-po.nl
           Kerndoelen en tussendoelen: http://tule.slo.nl/Nederlands/F-KDNederlands.html
           Greven,J & Letschert, J SLO. (april 2006), Publicatie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Delta Hage, Den Haag , 11-19
           Plan van aanpak De Meule, febr. 2010
           Ros, A.(2010), Videocollege differentiatie, PABO Fontys Eindhoven, Master Leren en Innoveren
           Schaerlaekens,A.M., Gillis, S. (1987), De taalverwerving van het kind,Wolters-Noordhof Groningen, 172-208


http://www.slo.nl/downloads/documenten/Schemas__Nederlandse__taal__MR.pdf/         


           Wijk, van M. (2010), Wat zeg je, Bubbel De Bub, Heerle (N-B), 11-23